Gebelik takibinde bebeğin sağlığına yönelik çeşitli tarama testleri uygulanır. Bu testlerin en bilinenleri İkili test / üçlü test olarak adlandırılır. Her iki test de anne kanından yapılır. Amaç, bazı kromozom farklılıkları ve gelişim sorunları için risk hesaplamaktır. Doç. Dr. Harun Egemen Tolunay, bu yazıda iki test arasındaki farkları anlatmaktadır. Öncelikle bu testlerin tanı değil tarama testi olduğunu belirtmek gerekir.
İkili test, gebeliğin 11. ve 14. haftaları arasında yapılır. Anne kanında iki farklı madde ölçülür. Bunlar PAPP-A ve serbest beta hCG olarak bilinir. Ayrıca aynı dönemde ultrason ile ense kalınlığı ölçülür. Bu değerler annenin yaşıyla birlikte değerlendirilir. Böylece bir risk oranı hesaplanır.
İkili test, özellikle Down sendromu gibi kromozom farklılıkları için bilgi verir. Bunun yanı sıra bazı diğer kromozom sorunları için de risk hesaplanabilir.
Üçlü test, gebeliğin genellikle 15. ve 20. haftaları arasında yapılır. Bu testte anne kanında üç farklı madde ölçülür. Bunlar AFP, hCG ve östriol olarak bilinir. Bazı merkezlerde dördüncü bir belirteç eklenir. Bu durumda test dörtlü test adını alır.
Üçlü test de kromozom farklılıkları için risk hesaplar. Ayrıca AFP değeri, nöral tüp defektleri hakkında da fikir verebilir. Nöral tüp defektleri, bebeğin beyin ve omurilik gelişimiyle ilgili sorunlardır.
İkili test / üçlü test karşılaştırıldığında başlıca farklar şöyle özetlenebilir:
Hangi testin uygulanacağı, gebelik haftasına ve takip planına göre belirlenir. Örneğin ilk trimester taramasını kaçıran anne adaylarında üçlü test gündeme gelebilir.
Sonuçlar genellikle bir oran şeklinde raporlanır. Örneğin bir risk değeri ve bu değerin yüksek ya da düşük olup olmadığı belirtilir. Düşük risk, bebeğin kesinlikle sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Benzer şekilde yüksek risk de bebekte mutlaka sorun olduğunu göstermez.
Yüksek risk çıktığında anne adayına ek seçenekler anlatılır. Bu seçenekler arasında anne kanında bebek DNA’sını inceleyen testler bulunur. Ayrıca CVS veya amniyosentez gibi kesin tanı sağlayan işlemler değerlendirilebilir. Bunun yanı sıra detaylı ultrason ile bebeğin yapısal gelişimi incelenir.
Kısacası ikili test ve üçlü test, gebelik takibinin önemli parçalarıdır. Ancak sonuçların doğru yorumlanması için perinatoloji değerlendirmesi önem taşır. Bu sayede anne adayı, sonraki adımlar hakkında bilgilendirilmiş olur.
Bu testler için genellikle aç kalmak gerekmez. Bununla birlikte kan örneğinin doğru gebelik haftasında alınması önemlidir. Çünkü risk hesabı, gebelik haftasına göre yapılır. Bu nedenle son adet tarihi ve ultrason bilgileri teste eşlik eder. Ayrıca annenin kilosu, sigara kullanımı ve tüp bebek ile gebelik olup olmadığı gibi bilgiler de hesaba katılır.
Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Rapor geldiğinde sonuçların hekimle birlikte değerlendirilmesi önerilir. Nitekim aynı risk değeri, farklı anne adaylarında farklı anlamlar taşıyabilir. Örneğin ultrason bulguları sonucu yorumlamada önemli rol oynar.
İkiz gebeliklerde bu testlerin yorumlanması daha karmaşıktır. Özellikle üçlü testin ikiz gebeliklerde güvenilirliği sınırlıdır. Bu durumda ultrason bulguları ve diğer tarama seçenekleri daha fazla önem kazanır.
Öte yandan tarama testleri, detaylı organ ultrasonunun yerini tutmaz. Gebeliğin ilerleyen haftalarında bebeğin organları ayrıntılı olarak incelenir. Böylece bebeğin yapısal gelişimi hakkında ek bilgi elde edilir. Kısacası gebelikte tarama, birbirini tamamlayan adımlardan oluşur. Her adım, gebeliğin sağlıklı takibine katkı sağlar. Bu nedenle tarama takviminin baştan planlanması anne adayına kolaylık sağlar.
Son olarak bu testlerin isteğe bağlı olduğunu belirtmek gerekir. Anne adayı, testin amacı ve sınırları hakkında bilgilendirildikten sonra karar verir. Bazı aileler tarama yerine doğrudan ileri testleri tercih edebilir. Bazıları ise yalnızca ultrason takibiyle ilerlemek isteyebilir. Her seçeneğin avantajları ve sınırlamaları vardır. Bu nedenle karar sürecinde hekimle ayrıntılı görüşme yapılması önerilir.
Gebelikte tarama testleri hakkında bilgi almak isteyebilirsiniz. Ankara Söğütözü’ndeki muayenehanede Doç. Dr. Harun Egemen Tolunay ile görüşmek için 0850 811 03 12 numarasını arayabilirsiniz. Ayrıca İletişim sayfasından randevu talebi oluşturabilirsiniz.
