Gebelik testi pozitif çıktığında ilk kontrol büyük önem taşır. Çünkü bu kontrolde gebeliğin yeri belirlenir. Dış gebelik, döllenmiş yumurtanın rahim dışında bir yere yerleşmesidir. En sık yerleşim yeri tüplerdir. Bu durum acil değerlendirme gerektirebilir. Doç. Dr. Harun Egemen Tolunay, bu yazıda dış gebeliğin temel özelliklerini anlatmaktadır.
Normal gebelikte döllenmiş yumurta, tüpten geçerek rahim içine yerleşir. Bu durumda ise bu yolculuk tamamlanmaz. Gebelik çoğunlukla tüpte gelişmeye başlar. Daha nadir olarak yumurtalık, rahim ağzı veya karın içi gibi bölgelerde de görülebilir.
Tüp, gelişen bir gebeliği taşıyacak yapıda değildir. Bu nedenle gebelik büyüdükçe tüpte yırtılma gelişebilir. Yırtılma, karın içine kanamaya neden olabilir. Dolayısıyla bu tablo, erken tanınması gereken bir durumdur.
Başlangıçta belirtiler normal gebeliğe benzeyebilir. Örneğin adet gecikmesi ve göğüs hassasiyeti görülebilir. Ancak ilerleyen günlerde farklı belirtiler eklenebilir. Bu belirtiler şunlardır:
Özellikle şiddetli ağrı, bayılma ve yoğun kanama acil durum belirtisidir. Bu belirtiler varsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Bu durum herhangi bir kadında görülebilir. Bununla birlikte bazı durumlar riski artırır. Örneğin daha önce benzer bir gebelik geçirmiş olmak önemli bir risk faktörüdür. Ayrıca geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar ve tüp ameliyatları riski artırabilir. Bunun yanı sıra endometriozis, sigara kullanımı ve tüp bebek tedavileri de risk faktörleri arasında sayılır.
Tanıda iki temel yöntem birlikte kullanılır. Öncelikle kanda beta hCG hormonu ölçülür. Bu ölçüm genellikle birkaç gün arayla tekrarlanır. Böylece hormonun artış hızı değerlendirilir. Ardından vajinal ultrason ile gebeliğin yeri araştırılır. Hormon değeri belirli bir düzeye ulaştığı hâlde rahim içinde gebelik görülmezse rahim dışı gebelik şüphesi artar.
Tedavi, hastanın durumuna ve gebeliğin özelliklerine göre planlanır. Erken tanı konulan ve uygun koşulları taşıyan hastalarda ilaç tedavisi seçilebilir. Bu tedavide gebeliğin gelişmesini durduran bir ilaç kullanılır. Ardından hormon değerleri düşene kadar takip edilir.
Öte yandan bazı durumlarda cerrahi gerekir. Örneğin tüpte yırtılma şüphesi veya karın içi kanama varsa ameliyat planlanır. Cerrahi çoğu zaman laparoskopik yani kapalı yöntemle yapılır. Duruma göre tüp korunabilir ya da alınabilir.
Dış gebelik geçiren kadınların sonraki gebeliklerinde erken kontrol önem taşır. Böylece yeni gebeliğin yeri erken dönemde belirlenebilir. Kısacası gebelik testi pozitif çıktıktan sonra yapılan ilk muayene ihmal edilmemelidir.
Tedavinin ardından takip süreci önemlidir. İlaç tedavisi uygulanan hastalarda gebelik hormonu düzenli aralıklarla ölçülür. Hormon değeri sıfıra yaklaşana kadar kontroller sürdürülür. Bu süreç bazen birkaç hafta sürebilir. Bu dönemde karın ağrısı artarsa hekime hemen başvurulmalıdır.
Cerrahi tedavi sonrası iyileşme süresi, uygulanan yönteme göre değişir. Kapalı yöntemle yapılan ameliyatlarda günlük yaşama dönüş genellikle daha hızlıdır. Ayrıca ameliyat sonrası kontrolde yara yerleri ve genel durum değerlendirilir.
Birçok kadın, bu durumdan sonra tekrar gebe kalıp kalamayacağını merak eder. Tüplerden biri korunduğunda ya da diğer tüp sağlıklı olduğunda gebelik mümkündür. Bununla birlikte tekrar rahim dışı gebelik riski, hiç geçirmemiş kadınlara göre daha yüksektir. Bu nedenle yeni gebelik planlandığında erken dönemde muayene önerilir. Böylece gebeliğin rahim içinde olup olmadığı hızla belirlenebilir.
Bunun yanı sıra bu süreç duygusal açıdan da zorlayıcı olabilir. Kayıp yaşayan anne adaylarının destek alması ve kendine zaman tanıması önemlidir. Kısacası fiziksel iyileşme kadar duygusal iyileşme de sürecin bir parçasıdır.
Son olarak şunu vurgulamak gerekir: gebelik testi pozitif çıkan her kadının ilk haftalarda muayene olması önemlidir. Özellikle risk faktörü taşıyan kadınlarda bu muayene daha da önem kazanır. Erken muayenede gebeliğin yeri, kesesi ve gelişimi değerlendirilir. Eğer gebelik kesesi henüz görülemiyorsa hormon takibi ile birlikte kontroller tekrarlanır. Böylece olası bir rahim dışı yerleşim erken dönemde fark edilir. Bu sayede tedavi seçenekleri daha geniş tutulabilir.
Erken gebelik kontrolü hakkında bilgi almak isteyebilirsiniz. Ankara Söğütözü’ndeki muayenehanede Doç. Dr. Harun Egemen Tolunay ile görüşmek için 0850 811 03 12 numarasını arayabilirsiniz. Ayrıca İletişim sayfasından randevu talebi oluşturabilirsiniz.
